Kniestukken wielrennen: wanneer je ze draagt en wanneer niet

Kniestukken wielrennen is vooral een kwestie van temperatuur: tussen grofweg 8 en 15 graden zijn ze op hun best. Een korte broek is dan net te koud en een lange te warm, en je knie merkt dat als eerste. Warmt het onderweg op, dan stop je even, stroop je ze af en gaan ze mee in je achterzak.

Onder die temperatuur houdt het op, en in de Nederlandse winter ben je daar snel. Reken daarom de rijwind mee, en weet op welk punt je beter een lange winterbroek aantrekt.

Bij welke temperatuur draag je kniestukken?

Onze vuistregel is ongeveer 8 tot 15 graden. Dat is een praktijkmaat, geen meetgrens, want het hangt ook af van wind en van hoe snel jij het koud krijgt. De bovengrens van beenbedekking ligt in de wielersport al langer vast: de standaardregel is knieën of benen bedekken bij 18 graden of lager (RoadBikeRider). Tussen 15 en 18 graden beslis je dus op gevoel.

In november zie je hoe smal dat venster wordt. In de eerste tien dagen ligt de normale minimumtemperatuur op 6,1 graden en de maximumtemperatuur op 11,6. In de laatste tien dagen is dat 3,2 en 8,2 graden (KNMI, normalen 1991-2020). Een rit rond het middaguur kan begin november nog met kniestukken. Eind november komt zelfs de warmste helft van de dag nauwelijks boven de 8 graden. In het voorjaar gaat het omgekeerd, en dan is het kniestuk weer de eerste laag die je terugpakt.

Kniestukken zijn een laag voor ritten die koud beginnen en warmer eindigen. Als vuistregel horen ze bij ongeveer 8 tot 15 graden. Boven de 18 graden heb je ze niet nodig, en blijft het de hele rit onder de 10 graden, dan is een lange broek meestal de prettigere keuze.

Waarom is de gevoelstemperatuur op de fiets lager dan het weerbericht?

Omdat je zelf de wind maakt. Het weerbericht meet de lucht, je huid voelt de luchtstroom van je eigen snelheid. Reken 10 graden door met de windchillformule van de National Weather Service, dan is de gevoelstemperatuur bij 5 km/h nog 9,8 graden en bij 30 km/h ongeveer 6,6 graden.

Die formule geldt tot 10 graden en is opgesteld voor onbedekte huid, dus zie de uitkomst als richting. Dat verschil van ruim drie graden verklaart wel waarom renners hun benen eerder bedekken dan een wandelaar bij hetzelfde weer. Hoe ver het in koers kan gaan? In een pilotstudie tijdens de Tour de la Provence was het 15,6 graden, gecorrigeerd voor de wind nog maar 7,8 graden (Riera e.a., Life, 2021). De vergissing zit meestal aan dezelfde kant: je kijkt op de thermometer in de tuin en rijdt te dun gekleed weg.

Bij 10 graden luchttemperatuur zakt de gevoelstemperatuur op onbedekte huid van 9,8 graden bij 5 km/h naar ongeveer 6,6 graden bij 30 km/h, berekend met de windchillformule van de National Weather Service. Je eigen snelheid kost je dus ruim drie graden.

Waarom vangen je knieën als eerste kou?

Rond je knie zit weinig spier en vet, en precies daar komt de rijwind binnen. Koude spieren leveren ook minder: in klassiek labwerk veranderden maximale dynamische kracht en vermogen met 4 tot 6 procent per graad spiertemperatuur (Bergh & Ekblom, Acta Physiologica Scandinavica, 1979). Het ging om vier proefpersonen en korte inspanningen, dus geen duurrit.

In dezelfde studie uit de Tour de la Provence zakte het vermogen van zes profrenners op de klimmen van 243 naar 229 watt. Daar zit ook vermoeidheid in, dus je kunt dat niet alleen aan de kou toeschrijven. En de knie is hoe dan ook een kwetsbare plek: van 109 ondervraagde profrenners had 36 procent in twaalf maanden voorste kniepijn gehad, en 57 procent van de blessures met verzuim zat in de knie (Clarsen e.a., American Journal of Sports Medicine, 2010). Dat onderzoek ging over overbelasting, niet over kou. Hoeveel een kniestuk daarvan voorkomt, is bij ons weten niet gemeten. Wij zien het zo: een warme knie is prettiger, en bij knieklachten bij wielrennen is het een kleine moeite.

Maximale dynamische kracht en vermogen veranderen met 4 tot 6 procent per graad spiertemperatuur (Bergh & Ekblom, 1979), en 57 procent van de verzuimblessures bij profrenners zit in de knie (Clarsen e.a., 2010). Hoeveel een kniestuk daarvan terugwint, is niet gemeten.

Welk kniestuk past bij jouw ritten?

Dat hangt af van twee dingen: wat de temperatuur tijdens je rit doet en of het nat wordt. Het kniestuk dat we hier aanraden, is de K-DRY Kniestukken INGA van Parentini, het familiebedrijf uit Capanne bij Pisa dat sinds 1976 fietskleding maakt. Past jouw rit in de tweede of derde rij? Dan is een kniestuk niet de juiste laag.

Jouw rit	Wat past	Waarom
Koude start, warmt op, kans op een bui	K-DRY Kniestukken INGA	Gevoerd, waterdichte stof, klein mee te nemen
Ook je kuiten krijgen het koud	Beenstukken in K-Dry of Super Roubaix	Dekking tot de enkel, met een rits om ze uit te trekken
De hele rit onder de 10 graden	Lange winterbroek	Niets om uit te trekken, en geen koude strook huid

De K-Dry-kniestukken zijn gevoerd, hebben siliconen grippers tegen afzakken en zijn gemaakt van 83 procent gerecycled polyamide en 17 procent gerecycled elastaan. K-Dry is waterdicht, Super Roubaix is waterafstotend. Ze horen bij de INGA-lijn van Parentini. Op de pagina vind je de maattabel.

Een kniestuk is de juiste laag voor een rit die koud begint en warmer eindigt. Blijft het koud, dan vragen je kuiten om beenstukken, en onder de 10 graden is een lange winterbroek meestal de prettigere keuze.

Kniestukken of beenstukken: wat kies je wanneer?

Kies kniestukken als de temperatuur tijdens je rit stijgt, en beenstukken als ook je kuiten het koud krijgen. Tussen 8 en 15 graden kunnen ze allebei. Dan kies je op hoeveel been je bedekt wilt hebben en hoe graag je de laag onderweg kwijt wilt.

Criterium	Kniestukken	Beenstukken
Vuistregel	8 tot 15°C	5 tot 15°C
Bedekt	Knie plus aansluiting erboven en eronder	Hele been tot de enkel
Onderweg uittrekken	Even stoppen en afstropen, geen rits	Even stoppen, de rits bij de enkel helpt
In de achterzak	Klein pakketje	Neemt merkbaar meer plek in
Beste inzet	Koude start die opwarmt	Lange rit die fris blijft

Voor beenstukken heb je twee opties: de K-DRY Beenwarmers INGA als het nat kan worden, en de Super Roubaix Beenwarmers voor een droge dag, met een luchtdoorlatende stof die water afstoot. Beide hebben een rits om ze makkelijk uit te trekken.

Tussen 8 en 15 graden kunnen kniestukken en beenstukken allebei. Kniestukken zijn het kleinst en passen bij een rit die opwarmt, beenstukken dekken het hele been en passen bij een rit die fris blijft.

Wanneer ruil je kniestukken in voor een lange winterbroek?

Zodra het de hele rit onder ongeveer 10 graden blijft. Bij 8 graden en 30 km/h voelt onbedekte huid als ongeveer 4 graden (berekend met de National Weather Service-formule), en een kniestuk laat dan het grootste deel van je kuit bloot. Hij hoeft onderweg ook niet meer uit, dus wat levert die losse laag nog op?

In de winterbroeken zijn er grofweg twee routes. De INGA Intenso K-Dry is de lange broek: thermische stof en K-Dry in één, dus warm en waterdicht zonder losse stukken. De Forte Inga Super Roubaix is een bib short met korte pijpen en een fleece binnenkant, waterafstotend, en daar doe je per rit beenstukken bij. Wie twijfelt tussen die twee leest de koopgids voor lange fietsbroeken.

Blijft het de hele rit onder ongeveer 10 graden, dan is een lange winterbroek meestal prettiger dan kniestukken. Bij 8 graden en 30 km/h voelt onbedekte huid als ongeveer 4 graden, en een laag die onderweg niet meer uit hoeft, kun je net zo goed in de broek zelf hebben.

Waar let je op bij het kopen van kniestukken?

Op drie dingen: de maat, de grippers en wat de stof met water doet. Hier hebben we geen onderzoek voor, dit is praktijkkennis. Een paar dat op één van deze drie punten niet klopt, trek je niet graag twee keer aan.

De juiste maat en pasvorm bepalen

Meet je bovenbeen op het breedste punt terwijl je rechtop staat en vergelijk dat met de maattabel op de productpagina. Parentini snijdt strakker dan je van Nederlandse maten gewend bent, dus ga niet af op de maat die je gewend bent. Pas ze thuis met je korte broek en buig je knie. Ontstaat er een blote strook huid, dan is de overlap te kort.

Letten op siliconen grippers

De siliconen strips aan de bovenkant houden je kniestukken op hun plek. Een brede band verdeelt de druk beter dan een smalle strip, en dat merk je op ritten langer dan een uur. Trek de bovenrand ruim onder de pijp van je broek, dan kan hij minder makkelijk zakken.

Waterdicht of waterafstotend?

K-Dry is waterdicht, Super Roubaix is waterafstotend. In de praktijk merk je dat vooral bij spatwater van de weg en bij een bui onderweg. Houd er wel rekening mee dat een kniestuk open randen heeft. De stof houdt de regen tegen, maar bij een lange bui loopt het water langs je been naar binnen. Rijd je de hele rit in de regen, dan zit de bescherming in een waterdichte lange broek.

Let bij kniestukken op de omtrek van je bovenbeen, een siliconen band die druk verdeelt en de overlap met je korte broek. K-Dry is waterdicht en Super Roubaix waterafstotend, maar de open randen van een kniestuk houden bij een lange bui geen water tegen.

Hoe was je kniestukken zonder de grippers te beschadigen?

Binnenstebuiten op maximaal 30 graden, zonder wasverzachter en niet in de droger. Dat advies geeft Parentini bij de longsleeves; op de pagina van de kniestukken staat geen apart wasadvies, en voor elastaan en siliconen volgen wij dezelfde lijn. Hang ze na het wassen direct aan de lijn.

Zout en wegvuil gaan het eerst in de buitenkant zitten, dus was ze na een natte rit gewoon mee met je broek. Trekt regen in de stof in plaats van eraf te lopen? Dan is hij vaak vuil en niet stuk. Meer daarover lees je in onze gids over fietskleding wassen.

Was kniestukken binnenstebuiten op maximaal 30 graden, zonder wasverzachter, en droog ze aan de lijn. Dat is Parentini's advies bij de longsleeve, en het geldt evengoed voor elastaan en siliconen: de droger is het slechtste wat je ze kunt aandoen.

Veelgestelde vragen over kniestukken

Bij welke temperatuur draag je kniestukken?

Als vuistregel tussen ongeveer 8 en 15 graden: te koud voor blote knieën en te warm voor een lange broek. RoadBikeRider noemt 18 graden als grens waaronder je je benen bedekt, dus tussen 15 en 18 graden beslis je op wind en gevoel. Onder de 10 graden is een lange winterbroek meestal prettiger.

Wat is het verschil tussen kniestukken en beenstukken?

Kniestukken bedekken je knie en de aansluiting erboven en eronder, de rest van je kuit blijft vrij. Beenstukken lopen door tot de enkel en hebben vaak een rits om ze makkelijk uit te trekken. Kies kniestukken als het onderweg opwarmt en beenstukken als ook je kuiten het koud krijgen.

Wanneer is een lange winterbroek beter dan kniestukken?

Zodra het de hele rit onder ongeveer 10 graden blijft. Bij 8 graden en 30 km/h voelt onbedekte huid als ongeveer 4 graden, berekend met de windchillformule van de National Weather Service. Een kniestuk laat dan het grootste deel van je kuit bloot, en het hoeft onderweg toch niet meer uit.

Hoe voorkom je dat kniestukken afzakken?

Kies de maat op de omtrek van je bovenbeen en zorg dat de bovenrand ruim onder de pijp van je korte broek zit. De siliconen grippers houden het kniestuk dan op zijn plek. Zakt een paar toch, dan is het meestal te ruim of zitten de grippers vol wasmiddelresten.

Hoe was je kniestukken zonder de grippers te beschadigen?

Was ze binnenstebuiten op maximaal 30 graden, zonder wasverzachter, en laat ze aan de lijn drogen. Dat is het advies dat Parentini bij zijn longsleeve geeft, en voor kniestukken met elastaan en siliconen volgen wij dezelfde lijn. De droger is het slechtste wat je ze kunt aandoen.

Ook je bovenlijf moet warm blijven. Kijk daarvoor bij de longsleeves en de winterjassen.